Đám ma của người Mông đen

Đám ma của người Mông đen

Mỗi người đến viếng đều gùi 10-20 kg thóc, một bình rượu trắng khoảng 5-10 lít và 50 nghìn tiền mặt đưa cho gia chủ. Nếu đưa 100 nghìn, chủ sẽ trả lại 50 nghìn.

Bản Cát Cát cách thị trấn Sa Pa (huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai) hơn 3 km vòng qua mấy quả đồi. Đường vào bản quanh co heo hút, uốn theo con suối Mường Hoa thuộc dãy Hoàng Liên Sơn. Tuy cách thị trấn không xa, nhưng bản làng người Mông đen ở đây vẫn mang đậm những nét hoang sơ vốn có.

Do mấy ngày mưa liên tục nên đường vào bản bùn ngập ngang mắt cá chân, ngổn ngang những vết chân người lẫn với cả phân trâu. Những người tới dự đám ma một cô gái trong bản đều mang ủng vì đường rất trơn và bẩn.

Tới nhà có tang mà không khí như trong một lễ hội. Những người say rượu ngồi la liệt từ đầu cổng, tới hiên nhà, mé ngoài chuồng trâu. Trong nhà người người chen nhau quanh chiếc trống lớn tùng tùng và tiếng khèn Mông dặt dìu.


Bản Cát Cát, Sa Pa, Lào Cai. Ảnh: baolaocai

Theo anh Giàng A Chừ (43 tuổi), đám tang là làm cho người sống vui vẻ, bởi người chết sẽ về thiên đường cùng ông bà tổ tiên. Tùy theo nguyên nhân của cái chết như thế nào sẽ có cách thức tổ chức đám ma riêng. Có sự khác biệt lớn giữa người chết già, người chết trẻ, người chết tại nhà hay người chết do tai nạn ngoài đường, ngoài rừng.

Với cái chết của người già, người thân được giữ xác từ 3 đến 5 ngày tùy theo gia đình giàu hay nghèo. Người chết được thay quần áo và bỏ xác vào quan tài trước khi chôn. Đối với những người trẻ khi chết đi, người ta không cho thi thể vào quan tài ngay, mà để nguyên xác chết giữa nhà rồi tổ chức đám tang. Sau đó khiêng ra ngoài rừng, mới bắt đầu đào huyệt và ghép quan tài. Với người không may chết ngoài đường, ngoài rừng người Mông đen sẽ dựng lán ngoài sân, ngoài vườn để làm đám tang, tuyệt đối không đem xác vào nhà.

Mỗi người trong bản đến viếng đám ma đều mang trên lưng một gùi lớn đựng từ 10 đến 20 kg thóc, một bình rượu trắng khoảng 5 đến 10 lít và 50 nghìn tiền mặt đưa cho gia chủ. Nếu đưa 100 nghìn, nhà chủ sẽ trả lại cho khách 50 nghìn chứ không lấy thêm.

Những người thân, bạn bè đến tiễn đưa người chết, họ bước vào nhà đem theo chai rượu đến trước mặt người chết để làm lễ. Họ rót rượu từ trong bình của mình mời người chết, bằng cách đặt sát vào môi, rồi xoay chén rượu 3 vòng trên mặt. Sau đó họ tung hai tấm thẻ tre nhỏ để biết người chết nhận lễ hay không, tới khi hai mặt tấm thẻ cùng sấp hay cùng ngửa có nghĩa là đã đồng ý, rồi đổ rượu vào chiếc thùng gỗ.

Trong đám ma của người Mông đen ở Sa Pa những người thân vui vẻ nói chuyện và uống rượu suốt những ngày làm đám. Bên cạnh đó là những thợ khèn, thợ trống nhảy múa suốt ngày đêm. Họ liên tục mời nhau uống rượu theo vòng, cứ người này mời người kia cho tới khi mệt và say.


Những phụ nữ người Mông đen. Ảnh: vuisongmoingay

Trong đám tang này, cô gái mới 25 tuổi, chết do bệnh nặng và không có điều kiện thuốc thang. Sau khi phát hiện cô đã chết trên giường, người anh trai nhanh chóng thông báo cho bà con trong bản, bằng cách bắn hai phát súng kíp lên trời.

Người trong bản đều biết tín hiệu này là báo có người mới chết. Sau đó, thầy mo được mời về để làm lễ, người chết được thay váy áo và giày mới, chân được bó bằng một tấm vải. Tuy nhiên, chân người chết được bó bằng vải màu trắng, chứ không phải vải đen như những người phụ nữ H'Mông vẫn bó chân thường ngày.

Nghi lễ thứ nhất gọi là lễ Ngựa tức là đưa xác người chết lên treo giữa nhà để cúng. Họ dùng ván gỗ Pơ Mu hoặc hai đoạn tre dài được ghép lại với nhau thành tấm bằng những sợi dây rừng cho người chết nằm.

Họ buộc chân và phần thân người chết trong tư thế nằm ngủ, trên người phủ rất nhiều quần áo chỉ để hở chân và mặt. Ngoài ra, họ buộc một con gà trống vào thân một cây nỏ cùng một con dao rồi cúng cho người chết.

Lễ thứ hai trong đám tang người Mông đen là lễ mổ trâu, mổ lợn, tùy theo gia đình giàu hay nghèo mà lễ vật lớn hay nhỏ. Họ đem trâu, lợn tới với ngụ ý giao cho người chết, sau đó sẽ giết thịt làm đồ cúng và chia cho những người tới dự đám tang.

Ngoài ra, những người thân thiết, bạn bè có nhã ý muốn cúng tiến trâu, lợn cho người chết có thể đem lễ vật tới. Sau khi làm lễ giao cho người chết, phần thịt được chia cho nhà chủ phần chân sau và cái đuôi, phần còn lại được chia cho những người tới tham dự.


Người nhà làm lễ trước khi đem xác đi chôn. Ảnh: VTC

Đến ngày thứ ba, mọi người trong bản vẫn tiếp tục uống rượu, ăn uống và nhảy múa bên xác người chết. Không khí ngột ngạt bởi mùi rượu, mùi thịt và đám đông trong gian nhà sàn chật hẹp.

Ngày giờ chôn cất được gia đình và thầy mo sắp đặt. Họ thường chôn vào lúc sáng sớm khi chưa có ánh mặt trời hoặc chôn vào buổi chiều muộn. Trước khi đưa xác ra khỏi nhà, họ làm lễ cúng giao các đồ vật để người chết mang theo. Các xâu tiền vàng được đem đốt giữa nhà, sau đó họ gói tro vào một tờ giấy đặt vào thùng gỗ đựng đồ ăn của người chết.

Những thanh niên bắt đầu chặt sợi dây buộc chiếc cáng tre nơi người chết nằm. Họ khiêng trên vai, lúc này những que nhang mới bắt đầu được đốt, để những người thân trong gia đình quỳ lạy ngoài cửa. Họ khiêng xác chết đi rất nhanh qua rừng, dường như vừa đi vừa chạy, theo sau là rất đông người trong bản đi xem chôn cất.

Nơi chôn cất cách xa nhà khoảng 2 km, trên một khu đồi tre xanh tốt. Những người phụ nữ chỉnh sửa trang phục cho người chết một lần nữa. Trong khi đó những người đàn ông bắt đầu đào huyệt mộ.

Thầy mo lẩm nhẩm một bài cúng bí truyền rồi tung 2 chiếc thẻ tre tới khi hai mặt đều nhau, sau đó lấy chiếc khăn đỏ bỏ vào ngực áo của người chết rồi mới đậy nắp quan tài.

Trước đó một lát, những người phụ nữ không ai bảo ai đã chạy về bản rất nhanh. Sau khi đóng nắp quan tài, chỉ còn những thanh niên trẻ ở lại lấp mộ. Họ vừa lấp vừa chia nhau những chén rượu cuối cùng. Khi lấp xong những người thanh niên còn lại cũng chạy đi rất nhanh, như sợ bị ma đuổi.

Sau khi chôn cất được 12 ngày, người nhà sẽ mời thầy mo về làm lễ cúng một lần nữa. Đây là lễ mời người chết về thăm nhà, giúp linh hồn người chết ra đi thanh thản, không trở về làm hại những người thân trong gia đình.

Kể từ đây người chết sẽ vĩnh viễn ra đi và những người còn sống rất ít khi nhắc tới họ bởi người Mông đen không có tập tục thờ cúng tổ tiên. Chỉ khi nào có các dịp lễ lớn hay có người trong nhà hay đau ốm thì họ mới làm lễ cúng cầu may mắn và gọi hồn người chết về lại thăm nhà.

Theo VTC
Các bài đã đăng:
Lễ hội trái cây ở Sài Gòn không thu phí trẻ em ngày 1/6
7 đặc điểm của Hội An mê hoặc du khách Tây
Cà phê phin Việt Nam: Một trong mười cách uống độc đáo thế giới
Mùa lễ hội 2015: Không tiếp nhận công đức bằng hiện vật
Liên hoan văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu 2014: Tôn vinh văn hóa tâm linh truyền thống
Quảng Nam: Khôi phục nghề truyền thống gắn với du lịch
Tết về, lên Mộc Châu xem người Mông... ấp trứng
Chí Trung từ chối vai diễn Táo giao thông
Nhìn lại chặng đường 20 năm của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam
Khoảnh khắc Việt Nam trị giá nửa tỉ
Tìm kiếm khách sạn
Trung tâm du lịch lớn







Tin nổi bật
Khuyến mại đặc biệt tai Khách sạn Hà Nội tháng 7 năm 2018
Món mới tháng 5 tại Khách sạn Hà Nội
Khuyến mại đặc biệt tai Khách sạn Hà Nội dịp 8 tháng 3 năm 2018
Khuyến mại đặc biệt tai Khách sạn Hà Nội dịp 2 tháng 9 năm 2017
Món mới tháng 6 tại Khách sạn Hà Nội
Admarket
Six Senses Con Dao
Khu nghỉ mát tự hào với khu vực bãi biển riêng, spa ban ngày, sân tennis, các tiện nghi thể thao dưới nước
Khách sạn Sahul
Tọa lạc trên phố Minh Khai tấp nập, Khách Sạn Sahul Hotel cách sân bay Quốc tế Nội Bài 45 phút và chỉ mất 5 phút đi taxi đến hồ Hoàn Kiếm...
Khách sạn Hà Nội
Nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội và là khách sạn quốc tế đầu tiên tại việt nam, Khách sạn Hà Nội luôn là điểm dừng chân lý tưởng cho các du khách...
Khách sạn Thanh Bình 1
Khách sạn đạt tiêu chuẩn 02 sao với 60 phòng tiêu chuẩn; đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình phục vụ khách